محمد باقر شريعتى سبزوارى

329

تحريرى بر اصول فلسفه و روش رئاليسم ( فارسى )

شرايط تصرف و غير واجد ، چون بچه و ديوانه ، مالك شخصى و مالك اشتراكى گوناگون و مالك نوعى و هيئت و مقام ) و اختلاف نوعى اعيان مملوكه ( انسان برده و حيوان و نبات و جماد و املاك قابل نقل و انتقال و غير قابل نقل و انتقال موجود و غير موجود و جز اين‌ها ) پيش آمده كه منشأ اعتبار يك سلسله موضوعات اعتبارى تازهء دامنه‌دار از معاملات گوناگون و وضع احكام گوناگون از براى آن‌ها گرديده است و در نتيجهء عدم تعادل نسبت و نسبت‌ها ميان مواد مورد مبادله ، مانند مبادلهء كالايى به كالاى ديگر و يا چيز ديگر ، مانند مبادله يك كيلو عسل با يك كيلو شكر احتياج به اعتبار « پول » پيش آمده كه يكى از مواد مورد رغبت را مانند پول ، واحد مقياس از براى سنجش ساير مواد مورد حاجت قرار بدهند ، متاعى كه كيلويى هزار تومان است با موادى كه كيلويى صد تومان است از نظر ارزش فرق دارد و البته اين اعتبار نيز يك سلسله اعتبارات فرعى مربوط را ايجاب مىكند كه دستگاه وضع پول طلا و نقره و اسكناس و چك و ديگر اوراق بهادار و اعتبار بانكى و كاركرد و غيره با احكام و آثار خود نمايندهء آن‌ها مىباشند . و البته اين همه تحولات اعتبارى تنها به مورد « ملك » اختصاص نداشته و در ساير موارد « اختصاص » نيز عيناً ، مانند ملك يا با تغييرات مناسبى - مانند اقسام طلاق و مبادله‌هاى گوناگون حقوقى - پيدا مىشوند و هر يك از اين موضوعات اعتبارى و آثار دامنه‌دار آن‌ها ، قابل گفتگوهاى علمى مبسوط و دراز مىباشد كه ممكن است دربارهء آن‌ها نظرهاى گوناگون داده شود ، و در جاهاى مخصوص به خود ، مورد كنجكاوى قرار گيرند ، ولى از غرض بحث ما كنار بوده و تنها نظر ما از اين بحث ، تذكر دادن اين نكته است كه همهء اين موضوعات و خواص و آثار آن‌ها ، اعتبارى و ساختهء ذهن هستند كه مطابق حقيقى و خارجى ندارند ، ولى انسان به خاطر احتياجات ضرورى ، فرض و اعتبار مىكند . 2 . كلام ، سخن نيازمندى به ساختن سخن و وضع لفظِ دلالت كننده بر معنا و مقصود ، از چيزهايى است كه انسان ( و غالب جانوران صدا دار تا آن‌جا كه مىدانيم ) در اولين مرحلهء اجتماع به آن